An toàn số & chống lừa đảo

1. Bảo vệ tài khoản.

• Mật khẩu mạnh: dài từ 12 ký tự, dùng cụm từ dễ nhớ với mình; mỗi tài khoản quan trọng một mật khẩu riêng.
• Xác thực 2 lớp (2FA): bật cho email, ngân hàng, Facebook, Zalo. Kẻ gian có mật khẩu vẫn không vào được.
• Mã OTP: là "chìa khóa" của tài khoản. Không ai có quyền hỏi OTP của em, kể cả người xưng là ngân hàng, công an hay bạn thân.

2. Sáu kiểu lừa đảo phổ biến.

• Chiếm tài khoản người quen: tin nhắn từ tài khoản bạn bè xin chuyển tiền gấp.
• Giả danh cơ quan chức năng: "công an", "tòa án" gọi báo liên quan vụ án, yêu cầu chuyển tiền "xác minh" và giữ bí mật.
• Việc nhẹ lương cao: cộng tác viên chốt đơn, like video, làm nhiệm vụ; ban đầu trả vài khoản nhỏ rồi yêu cầu nạp tiền lớn.
• Link giả: tin nhắn trúng thưởng, cập nhật tài khoản ngân hàng, dẫn tới trang giả để lấy thông tin thẻ.
• App vay nhanh: duyệt 5 phút, lãi và phí rất cao, đòi truy cập danh bạ để đòi nợ bằng cách bêu riếu.
• Tình cảm trên mạng: làm quen, tạo tin tưởng, rồi nhờ chuyển tiền hoặc rủ đầu tư.

3. Dấu hiệu chung. Gấp gáp; yêu cầu giữ bí mật; đòi chuyển tiền trước; hỏi OTP, mật khẩu; lợi nhuận hoặc thu nhập bất thường; đường link lạ.

4. Quy trình Dừng – Kiểm tra – Xác minh.

• Dừng: không làm gì trong lúc bị hối thúc.
• Kiểm tra: đường link, số tài khoản, tên người nhận có khớp không.
• Xác minh: dùng kênh khác để hỏi lại (gọi điện, gọi video cho bạn; gọi tổng đài chính thức in trên thẻ ngân hàng; đến trực tiếp trụ sở công an).

5. Cơ quan chức năng không làm việc qua điện thoại và chuyển khoản. Mọi yêu cầu chuyển tiền để "xác minh", "tạm giữ" đều là lừa đảo.

6. App vay và tín dụng đen. Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 468) giới hạn lãi suất vay theo thỏa thuận không quá 20%/năm. Nhiều app cộng thêm "phí dịch vụ" khiến chi phí thực cao gấp nhiều lần. Thiếu tiền gấp: nói chuyện với gia đình, chủ nhà, nhà trường trước khi nghĩ tới vay.

7. Khi đã bị lừa. Gọi ngay ngân hàng để yêu cầu phong tỏa giao dịch; đổi mật khẩu, đăng xuất mọi thiết bị; lưu toàn bộ bằng chứng (tin nhắn, số tài khoản, ảnh chụp); trình báo công an nơi gần nhất (khẩn cấp gọi 113); cảnh báo người quen nếu tài khoản bị chiếm. Bị lừa không phải lỗi của mình; im lặng mới làm thiệt hại lớn hơn.