Đọc phiếu lương: lương, bảo hiểm, thuế

Lưu ý cho lớp: số liệu pháp luật cập nhật ngày 26/9/2026. Ví dụ trong bài là giả định để học cách tính; quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra lại văn bản hiện hành.

1. Gross và net. Lương gross là tổng lương trước khi trừ bảo hiểm và thuế. Lương net là số tiền thực nhận. Khi nhận lời mời, hãy hỏi rõ con số là gross hay net, và có những phụ cấp nào.

2. Bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng. Tính trên tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm:

• Bảo hiểm xã hội (quỹ hưu trí và tử tuất): 8%, theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15, hiệu lực 01/07/2025).
• Bảo hiểm y tế: 1,5%.
• Bảo hiểm thất nghiệp: tối đa 1%, theo Luật Việc làm 2025 (số 74/2025/QH15, hiệu lực 01/01/2026).

Tổng người lao động đóng 10,5%; người sử dụng lao động đóng thêm 21,5% cho người lao động. Người có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc; người làm không trọn thời gian cũng phải đóng nếu tiền lương tháng từ mức lương thấp nhất làm căn cứ đóng trở lên.

3. Thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương. Từ kỳ tính thuế 2026, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (số 109/2025/QH15) và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15:

• Giảm trừ bản thân: 15,5 triệu đồng/tháng.
• Giảm trừ người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người.
• Thu nhập tính thuế: thu nhập chịu thuế trừ bảo hiểm bắt buộc và các khoản giảm trừ.

4. Biểu thuế lũy tiến 5 bậc. Áp dụng cho thu nhập tính thuế mỗi tháng, phần nào thuộc bậc nào thì tính theo thuế suất bậc đó:

• Bậc 1: đến 10 triệu đồng, thuế suất 5%.
• Bậc 2: trên 10 đến 30 triệu đồng, 10%.
• Bậc 3: trên 30 đến 60 triệu đồng, 20%.
• Bậc 4: trên 60 đến 100 triệu đồng, 30%.
• Bậc 5: trên 100 triệu đồng, 35%.

5. Ví dụ tính lương net. Giả định lương gross 20 triệu đồng/tháng, tiền lương đóng bảo hiểm bằng lương gross, không có người phụ thuộc:

• Bảo hiểm: 20 triệu × 10,5% = 2,1 triệu đồng.
• Thu nhập tính thuế: 20 − 2,1 − 15,5 = 2,4 triệu đồng.
• Thuế: 2,4 triệu × 5% = 120.000 đồng.
• Lương net: 20 − 2,1 − 0,12 = 17,78 triệu đồng.

Với mức lương của sinh viên mới ra trường, nhiều người chưa phải nộp thuế nhưng vẫn đóng bảo hiểm.

6. Thu nhập vãng lai: khấu trừ 10%. Khi làm việc không có hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dưới 3 tháng (cộng tác viên, làm theo sự kiện), nơi trả tiền khấu trừ 10% thuế nếu mỗi lần trả từ 5 triệu đồng trở lên. Ngưỡng này áp dụng từ 01/07/2026 theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP; trước đó ngưỡng là 2 triệu đồng. Nếu ước tính thu nhập cả năm chưa tới mức phải nộp thuế, cá nhân có thể làm bản cam kết để tạm chưa bị khấu trừ, hoặc quyết toán để được hoàn.

7. Tự kiểm tra quyền lợi. Đọc phiếu lương hằng tháng: lương chính, phụ cấp, làm thêm, các khoản trừ. Kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm xã hội trên ứng dụng VssID của Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Giữ phiếu lương và chứng từ khấu trừ thuế để quyết toán thuế cuối năm.