KDREAM
← Level 8: Người tạo giá trị

Buổi 4

Làm mentor: lắng nghe, đặt câu hỏi, không làm thay

Mục tiêu buổi học

  • Phân biệt mentor với giáo viên
  • Dùng mô hình GROW trong một buổi mentor
  • Hỏi câu mở và lắng nghe
  • Không làm thay mentee

Làm mentor: lắng nghe, đặt câu hỏi, không làm thay

1. Mentor là ai. Mentor là người đi trước một bước, đồng hành với người đi sau. Giáo viên dạy kiến thức; mentor giúp người kia tự tìm ra cách làm, chia sẻ kinh nghiệm thật và động viên khi khó khăn. Học viên Level 8 làm mentor cho học viên Level 1 — những người đang trải qua đúng những điều bạn đã trải qua 4 năm trước: xa nhà, tự quản lý tiền, dễ bị lừa, cô đơn.

2. Dạy lại là học sâu nhất. Khi hướng dẫn người khác, bạn buộc phải hiểu kỹ và làm gương. Đó là lý do chương trình để cột Level 8 toàn chữ D (dẫn dắt): làm mentor giúp những kỹ năng bạn đã học trở thành thói quen.

3. Mô hình GROW cho một buổi mentor.

  • G – Mục tiêu: "Hôm nay em muốn giải quyết điều gì?"
  • R – Thực tế: "Hiện tại đang thế nào? Em đã thử gì?"
  • O – Phương án: "Có những cách nào? Nếu là bạn em, em sẽ khuyên gì?"
  • W – Cam kết: "Tuần này em sẽ làm gì cụ thể? Khi nào mình xem lại?"

Một buổi 30–45 phút, gặp ở trung tâm, thư viện hoặc quán cà phê đông người.

4. Hỏi nhiều hơn nói. Mục tiêu là mentee nói khoảng 70% thời gian. Dùng câu hỏi mở ("Điều gì làm em lo nhất?"), nhắc lại để xác nhận ("Ý em là…"), chịu được vài giây im lặng. Chia sẻ kinh nghiệm của mình ngắn gọn, nói rõ "đây là cách anh chị đã làm, em có thể thử khác".

5. Không làm thay. Khi mentee nhờ làm hộ bài, viết hộ đơn, gọi điện hộ — đừng làm thay. Hỏi mentee đang vướng ở bước nào, gợi ý bằng câu hỏi, làm mẫu một phần nhỏ rồi để mentee làm tiếp. Làm thay giúp nhanh hôm nay nhưng khiến mentee phụ thuộc.

6. Không cần biết hết. Mentor không phải chuyên gia về mọi thứ. Khi không biết, hãy nói thật và cùng tìm nguồn đáng tin: tài liệu chương trình, giảng viên, phòng công tác sinh viên. Sự trung thực của bạn là bài học cho mentee.

Ghi nhớ

  • Mentor đồng hành, giúp người kia tự tìm ra cách
  • GROW: mục tiêu – thực tế – phương án – cam kết
  • Mentee nói nhiều hơn mentor; hỏi câu mở
  • Không làm thay; không biết thì nói thật và cùng tìm

Kiểm tra nhanh

Câu 1. Chữ W trong GROW là gì?

Câu 2. Trong buổi mentor, ai nên nói nhiều hơn?

Câu 3. Mentee nhờ làm hộ bài kế hoạch chi tiêu. Mentor nên làm gì?

Câu 4. Mentee hỏi điều mentor không biết. Nên làm gì?

Tình huống

Nghĩ cách mình sẽ làm trước, rồi mới xem gợi ý.

Mentee Level 1 hỏi "anh chị làm hộ em bài kế hoạch chi tiêu được không?".

Buổi gặp đầu, mentee im lặng, chỉ trả lời "dạ" và "vâng".

Bạn nghĩ mentor phải trả lời được mọi câu hỏi của mentee.

Thử thách tuần

Gặp mentee Level 1 buổi đầu tiên: làm quen, thống nhất mục tiêu 8 tuần, lịch gặp và quy tắc

Minh chứng: Nhật ký mentor buổi 1 (không ghi thông tin riêng tư của mentee)

Tự nhìn lại

  1. Chuyện gì đã xảy ra?
  2. Mình đã làm gì?
  3. Lần sau mình làm gì khác?