Tài chính I: ngân sách & chi tiêu

1. Ngân sách là kế hoạch cho tiền, lập trước khi tiêu. Ngân sách không phải để cấm mình tiêu, mà để tiền đi đúng chỗ mình muốn.

2. Ba nhóm chi.

• Thiết yếu: nhà, điện nước, ăn, đi lại, học tập, điện thoại cơ bản.
• Linh hoạt: cafe, đi chơi, quần áo, mua sắm, giải trí.
• Dự phòng và tiết kiệm: để dành cho biến cố và mục tiêu.

3. Tỷ lệ tham khảo 50/30/20 (người đi làm): 50% thiết yếu, 30% linh hoạt, 20% tiết kiệm. Với sinh viên, phần thiết yếu thường chiếm nhiều hơn. Tỷ lệ gợi ý: 70% thiết yếu – 20% linh hoạt – 10% dự phòng, rồi điều chỉnh theo thực tế. Ví dụ tiền tháng 3.500.000đ: thiết yếu ~2.450.000đ (nhà 1.000.000 · ăn 1.100.000 · đi lại, điện thoại, học 350.000); linh hoạt ~700.000đ; dự phòng ~350.000đ.

4. Cách giữ ngân sách: phương pháp phong bì. Nhận tiền xong chia ngay vào các "phong bì" (tiền mặt hoặc tài khoản/ví điện tử tách riêng). Chia tiền ăn theo tuần để không tiêu hết nửa đầu tháng. Hết phong bì linh hoạt thì dừng chi linh hoạt.

5. Năm bẫy chi tiêu.

• Sale và "chỉ còn 2 giờ": tạo cảm giác gấp để mình quyết nhanh.
• Freeship, mua thêm cho đủ đơn: mua đồ không cần để được miễn phí vài chục nghìn.
• Mua trước trả sau, thẻ tín dụng: là vay, tiêu tiền của tháng sau.
• Chi tiêu cảm xúc: buồn, căng thẳng thì mua sắm cho vui.
• Chi theo bạn bè: ngại từ chối những cuộc vui vượt ngân sách.

6. Quy tắc 24 giờ. Mọi món không thiết yếu, muốn mua thì chờ 24 giờ. Sau 24 giờ tự hỏi: "Nếu không giảm giá, mình có mua không? Món này thuộc phong bì nào, còn tiền không?" Phần lớn ham muốn nhất thời sẽ tự qua.

7. Theo dõi hằng tuần. Mỗi Chủ nhật 10 phút: cộng sổ chi tiêu theo nhóm, so với ngân sách, điều chỉnh tuần sau.