Buổi 7
Đồng cảm và đọc bối cảnh
Mục tiêu buổi học
- Phân biệt đồng cảm, thương hại và đồng ý
- Biết 3 bước thể hiện đồng cảm
- Biết đọc tín hiệu bối cảnh trước khi nói
- Biết nói gì khi người khác gặp chuyện buồn
Đồng cảm và đọc bối cảnh
1. Đồng cảm là gì. Đồng cảm là cố gắng hiểu người khác đang cảm thấy gì từ góc nhìn của họ. Đồng cảm khác thương hại (nhìn người kia từ trên xuống: "tội nghiệp bạn") và khác đồng ý (mình có thể hiểu cảm xúc của bạn mà vẫn không đồng tình với cách bạn làm).
2. Ba bước thể hiện đồng cảm.
- Nghe hết: không ngắt lời, không vội khuyên, không so sánh với chuyện của mình.
- Gọi tên cảm xúc: "Nghe như bạn đang rất thất vọng."
- Hỏi nhu cầu: "Bạn muốn mình chỉ nghe thôi, hay cùng nghĩ cách?"
3. Những câu làm người khác thấy không được hiểu. "Chuyện bình thường mà." "Có gì đâu mà buồn." "Mình còn khổ hơn." "Đáng lẽ bạn phải…". Các câu này có thể xuất phát từ ý tốt nhưng làm nhỏ đi cảm xúc của người kia. Nếu lỡ nói, hãy xin lỗi và hỏi lại: "Xin lỗi, mình nói vội. Bạn đang thấy thế nào?".
4. Đọc bối cảnh trước khi nói. Ba tín hiệu cần để ý: nơi chốn (lớp học, đám tang, tiệc vui); người có mặt (thầy cô, người lạ, bạn thân); tâm trạng người nghe (đang vội, đang buồn, đang căng thẳng). Cùng một câu đùa, nói trong nhóm bạn thân lúc vui là hợp, nói khi bạn vừa trượt học bổng là lạc lõng. Đúng câu nói nhưng sai lúc vẫn là nói sai.
5. Khi người khác gặp chuyện buồn. Không cần nói hay; cần có mặt. Câu ngắn và chân thành là đủ: "Mình rất tiếc." "Mình ở đây nếu bạn cần." Ở đám tang, nói ngắn, giữ trang nghiêm; sau đó vài ngày hỏi thăm lại, vì lúc đó người ta thường cô đơn hơn.
6. Đứng trong giày người khác. Khi có xung đột, thử kể lại câu chuyện từ góc nhìn của người kia: họ thấy gì, lo gì, cần gì. Việc này không bắt mình phải nhận hết lỗi, nhưng giúp tìm được cách nói mà người kia nghe được.
Ghi nhớ
- Đồng cảm khác thương hại và khác đồng ý
- Nghe hết – gọi tên cảm xúc – hỏi nhu cầu
- Đọc nơi chốn, người có mặt, tâm trạng người nghe trước khi nói
- Khi không biết nói gì, lắng nghe và có mặt là đủ
Kiểm tra nhanh
Câu 1. Câu nào thể hiện đồng cảm?
Câu 2. Đồng cảm với một người có nghĩa là gì?
Câu 3. Ba tín hiệu bối cảnh cần đọc trước khi nói là gì?
Câu 4. Lỡ nói "chuyện bình thường mà" khi bạn kể chuyện buồn, em nên làm gì?
Tình huống
Nghĩ cách mình sẽ làm trước, rồi mới xem gợi ý.
Bạn thân kể chuyện bố mẹ ly hôn, bạn lỡ nói "chuyện bình thường mà".
Trong buổi họp nhóm căng thẳng, bạn định kể chuyện cười để phá không khí.
Bạn cùng lớp vừa biết mình trượt học bổng, cả nhóm đang bàn chuyện học bổng của bạn khác.
Đi đám tang người thân của bạn, bạn không biết nên nói gì.
Bạn cùng phòng lúc nào cũng cáu, bạn thấy khó chịu.
Bạn bất đồng hoàn toàn với quan điểm của một bạn trong lớp.
Thử thách tuần
Mỗi ngày ghi lại 1 lần mình đọc đúng hoặc đọc sai bối cảnh
Minh chứng: Nhật ký 5 lần
Tự nhìn lại
- Chuyện gì đã xảy ra?
- Mình đã làm gì?
- Lần sau mình làm gì khác?